Diyafram ayarları f sayısıyla belirtilir. Diyafram
ayarı yalnız pozlama süresini değil, netlik derinliğini de etkiler.
Objektifin odakladığı noktanın hem önünde hem arkasında keskin
netliğe sahip bölgeye netlik derinliği denir. Bu bölgenin
derinliği objektif türüne ve diyafram ayarına bağlıdır.
Örneğin, geniş açılı
objektiflerin cömert bir netlik derinliği vardır (netlik alanı) ve objektif
açısı genişledikçe netlik derinliği artar. En geniş açılarda objektifin
netlik ayarını yapmak pratik olarak gereksizdir: çünkü, geniş netlik derinliği
çerçeve içindeki her şeyin net olmasını sağlar. Öte yandan, tele objektiflerin
alan derinliği oldukça dardır. Bu objektifleri (ve teleobjektif zoomları)
kullanırken, netlemeye çok dikkat etmemiz gerekir; çünkü bunlar çok fazla
hata kaldırmaz.
Diyafram açıldıkça (f sayıları küçüldükçe) netlik
derinliği azalır.
Yaratıcı kontrol
Fotoğraf diyafram seçimi ile netlik derinliğini
azaltarak vurgulamak istediğiniz nesneyi daha belirgin hale
getirebilirsiniz. Örneğin çalıların önünde duran bir kuş resmi çekiyosanız
f sayısı büyükse (diyafram kısık) kuşla birlikte çalılar da net
çıkacaktır; f sayısı küçükse (diyafram açık) kuşu netlediğinizde arkadaki
çalılar net olmayacak böylelikle kuş daha belirgin gözükecektir.
Işık ve filmin dikkate alınması
Diyafram açıklığı ve enstantaneyi seçebilme derecesi büyük ölçüde varolan
ışık koşullarına ve kullandığınız filmin türüne bağlıdır. Örneğin, çok
az ışıkta f8'in seçilmesi, doğru pozlandırma sağlamak için, olanaksız
derecede yavaş bir enstantane gerektirecektir. Böylesine yavaş bir enstantanede,
yavaş hareket eden bir figürün bile hareketini 'dondurmak' imkansızlaşacaktır.
Burada ek bir kontrol ölçünüz, filminizin hızı ya da ışığa duyarlılığıdır.
Filmin hızının ikiye katlanması durumunda (diyelim ki ISO 200'den 400'e)
aynı ışık koşullarında daha hızlı bir enstantane ya da daha kısık bir
diyafram kullanarak yine doğru bir pozlandırma elde edebilirsiniz.
Programın yönlendirilmesi
Diyafram ve obtüratör ayarlarını gösterdiği
sürece, öncelikli pozlandırma ayarı olan otomatik bir makinede programı
kendi istediğinize göre yönlendirebilirsiniz. Diyafram-öncelikli pozlandırma
programındayken objektifi f 5.6'ya ayarladığınızı ve fotoğraf makinesinin
de doğru pozlandırma için 1 / 125sn. seçtiğini varsayın. Diyafram ve obtüratör
arasındaki ters orantılı ilişkiden ötürü, gerçekte 1 / 500sn'lik bir enstane
istiyorsanız diyaframı f 2.8'e ayarlamanız yeterli olacaktır.
Fotoğraf makinesinin, saniyelerle ve saniyenin kesirleriyle işaretlenmiş
bir kadranla kontrol edilen enstantane ayarı, diyafram açıklığı ile birlikte
film üzerine ne kadar ışık düşeceğini belirler. Ama, daha da önemlisi,
enstantane ayarı, hareketli ya da durağan konuların net ve keskin detaylı
olarak mı yokse belli bir izlenimi ifade edercesine bulanık olarak mı
kaydedileceğini belirler.
Obtüratör açıkken fotoğraf makinesinin hareket etmesiyle oluşabilecek
istenmeyen titremelerden kaçınmak için, yeterince yüksek bir enstantane
hızı kullanmalısınız. Eğer, makinenizi bir üç ayak üstüne oturtursanız,
makinenin titreme tehlikesi ortadan kalkacağından, saniyeler süren uzun
enstantaneler kullanabilirsiniz. Buna karşın makineyi elinizde tutuyorsanız
genel kural, hiç değilse objektifinizin odak uzaklığına denk bir enstantane
seçmektir.
Yani
| Odak uzaklığı |
Enstantane hızı |
50mm'lik objektif için
90-135mm'de
250mm'de |
1/60 sn. ya da üstü
1/125 ya da üstü
1/250 ya da üstü |